یادداشت مترجم(ناصر زرافشان)
این روزها، به مناسبت بحران دامنهداری که سرمایهی مالی بهوجود آورده و شکست الگوی نولیبرالی در تحقق بهشتی که وعدهی ایجاد آن را داده بود، باز نگاه بسیاری از غیر مارکسیستها به سوی مارکس برگشته است.بحران اقتصاد جهانی و رنجها و محرومیتهایی که به تودهی مردم تحمیل میکند که قربانیان نهایی آن هستند، تأیید انکارناپذیر تحلیلی است که این اندیشمند بزرگ یکصد و پنجاه سال پیش از نظام سرمایهداری و سرنوشت تاریخی آن به عمل آورده است. در این میان، برخی هم بازگشت مجدد به کینز و الگوی کینزی را راه رهایی از دشواریهای کنونی میدانند. اینان فراموش میکنند که در دورهی طولانی پس از جنگ تا اوایل دههی هفتاد، نظریههای کینز بر اقتصاد سرمایهداری حاکمیت بلامعارض داشت و اگر لیبرالیسم نو، جایگزین الگوی کینزی شد، دقیقاً بهعلت شکست الگوی کینز و بحرانیشدن اقتصاد سرمایهداری از سه / چهار دهه پیش بود، زیرا تجربه و عمل اقتصادی از اواخر دههی ۱۹۶۰ به بعد بهخوبی نشان داده بود که راهحلهای کینزی دیگر کارآیی و اثربخشی ندارد و دلیل خداحافظی نظام سرمایهداری با کینز و غلبهی الگوی منسوخ نولیبرالی هم همین بود.
سرمایهداری، بهویژه طی این ۱۵۰ سالهی اخیر، بنا به سرشت خود، بحران از پی بحران بهوجود آورده و تفکر اقتصادی بورژوایی پس از ریکاردو هم، بهدلیل ماهیت توجیهگر خود، پیوسته به موازات این بحرانها «انقلاب» از پی «انقلاب» ساخته و تحویل داده است و هر بار که هر یک از این مکتبهای «انقلابی» جدید، پس از یک دورهی مجدد غارت و عوامفریبی، از نو به بنبست رسیده و اوضاع بار دیگر بحرانی شده، «انقلاب» تازهای کرده است. اما چون همهی این تلاشها به قصد توجیه منافع سرمایه و طفرهرفتن از افشای ریشهی دشواریها، و خودداری از برخورد علمی با تضادهای این نظام صورت گرفته نتوانسته است بشریت را از دور باطلی که نتیجهی ذاتی انباشت رقابتی سرمایه است، بیرون آورد.
