در دوران انقلاب 1849-1848 نه تنها سلاطین اروپا بلکه بورژواهای اروپایی نیز تنها راه نجات از دست پرولتاریا را در مداخله روسیه یافتند که تازه شروع به بیدار شدن کرده بود. تزار را سرکرده ارتجاع اروپا اعلام نمودند. امروزه ... روسیه طلایهدار جنبش انقلابی در اروپاست. مانیفست کمونیست هدف خود را اعلام نابودی اجتنابناپذیر و قریبالوقوع مالکیت نوین سرمایهداری قرار داده بود. ولی در روسیه به موازات رشد سریع تب و تاب سرمایهداری و مالکیت ارضی بوروژازی که در ابتدای رشدخود قرار داشت، بیش از نیمی از اراضی را در مالکیت اشتراکی دهقانان مشاهده میکنیم. اکنون این سئوال پیش میآید آیا آبشینهای روسی (کمون روستایی- مولف)، اگرچه تا حد زیادی تحلیل رفتهاند، که هنوز شکلی از مالکیت جمعی اولیه زمین میباشند، میتوانند مستقیما به شکل برتر مالکیت اشتراکی کمونیستی گذار کنند؟ یا آنکه بر عکس باید در ابتدا همان جریان تجزیهای رخ دهد که شکلدهنده مسیر تکامل تاریخی باختر بوده است؟
