حضور مستمر برخی معضلات نشانهای از وجود موانع ساختاری برای رفع آن و نیز عدم تمایل جدی حاکمان برای حل آنهاست. چنین است که این پدیدهها در فرایندها و سازوکارهای اقتصادی و اجتماعی به نهادهایی پایا بدل میشوند و در واقع چرخهای بنا میکنند که گسستن
آن نیازمند تغییر بنیادین در ساختارها و روشهای قدرت اجرایی و مهمتر از آن در باورها است.
فقر و نابرابری از جملهی این معضلات است. فقرزدایی از جمله خواستهها و شعارهای اساسی انقلاب و یکی از شعارهای موکد طی سه دههی گذشته بوده است. تمامی دولتهای پس از انقلاب نیز (حداقل در شعارها و گاه در برنامههای نوشتهشده) مواجهه با فقر را جزو اساسیترین کارهای خود برشمردهاند: از توزیع کوپنی کالاها در دولت میرحسین موسوی تا طرح فقرزدایی دولت هاشمی و سند فقرزدایی دولت خاتمی و البته شعارهای دولت نهم در این زمینه و طرح سهام عدالت و هدفمند کردن یارانهها.
اما نتیجه چه بود؟ با یک شاخص نمیتوان حکم قاطعی صادر کرد، اما ضریب جینی به عنوان مهمترین شاخص توزیع درآمد نشان از کم اثر بودن این سیاستها و شعارها و نهادینهشدن فقر در عمل بوده است؛ که البته نشانه های جدی آنرا در دیگر حوزههای اجتماعی، از جمله اعتیاد، فحشا، فساد و جز آن بهخوبی میتوان مشاهده کرد.
با این توضیح که ضریب جینی از صفر (برابری مطلق) تا یک (نابرابری مطلق) میتواند نوسان کند و هرقدر ضریب جینی عدد بزرگتری باشد نشانگر نابرابری بیشتر در توزیع درآمد است در جدول زیر ضرایب جینی، براساس اعلام بانک مرکزی، طی سالهای 1356 الی 1385 نشان داده شده است:
